Trang bị kỹ năng số – Sử dụng công nghệ an toàn – Chủ động trong môi trường số
Trong thời đại chuyển đổi số, việc sử dụng điện thoại thông minh, máy tính, Internet và các nền tảng trực tuyến đã trở thành một phần quen thuộc trong học tập, công việc và đời sống hằng ngày.
Tuy nhiên, biết sử dụng thiết bị công nghệ là chưa đủ. Mỗi người cần được trang bị kỹ năng số để khai thác công nghệ hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm.
Hưởng ứng Phong trào “Bình dân học vụ số”, Trường Tiểu học Bùi Thị Xuân tuyên truyền một số kỹ năng số cơ bản đến cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và cha mẹ học sinh.
1. Kỹ năng tìm kiếm thông tin trên Internet
Internet cung cấp một lượng thông tin rất lớn. Khi tìm kiếm thông tin, người dùng nên:
Sử dụng từ khóa ngắn gọn, rõ ràng và đúng nội dung cần tìm.
Ưu tiên thông tin từ các cơ quan nhà nước, tổ chức giáo dục, đơn vị có uy tín.
Kiểm tra ngày đăng và nguồn thông tin.
So sánh thông tin từ nhiều nguồn trước khi tin hoặc chia sẻ.
Không vội tin những nội dung gây sốc, giật gân hoặc không có nguồn rõ ràng.
Ghi nhớ: Có thông tin trên Internet không đồng nghĩa với việc thông tin đó luôn chính xác.
2. Kỹ năng bảo vệ tài khoản và mật khẩu
Mỗi tài khoản trực tuyến đều cần được bảo vệ cẩn thận.
Người dùng nên:
Đặt mật khẩu đủ mạnh, không quá dễ đoán.
Không sử dụng cùng một mật khẩu cho tất cả tài khoản quan trọng.
Không chia sẻ mật khẩu với người khác.
Bật xác thực hai bước khi dịch vụ hỗ trợ.
Đăng xuất khỏi tài khoản khi sử dụng máy tính dùng chung.
Thay đổi mật khẩu ngay khi nghi ngờ tài khoản bị xâm nhập.
Không nên dùng các mật khẩu đơn giản như ngày sinh, số điện thoại hoặc chuỗi số quá dễ đoán.
3. Kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân
Thông tin cá nhân là dữ liệu cần được bảo vệ.
Hạn chế công khai trên mạng các thông tin như:
Số căn cước hoặc giấy tờ tùy thân.
Địa chỉ nhà riêng.
Số điện thoại cá nhân khi không cần thiết.
Mật khẩu và mã OTP.
Thông tin tài khoản ngân hàng.
Hình ảnh giấy tờ có chứa dữ liệu cá nhân.
Vị trí hiện tại của bản thân và gia đình nếu không thật sự cần thiết.
Đặc biệt, không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai.
4. Kỹ năng nhận biết lừa đảo trực tuyến
Một số dấu hiệu thường gặp của lừa đảo trên mạng:
Thông báo trúng thưởng bất ngờ.
Yêu cầu chuyển tiền gấp.
Yêu cầu cung cấp mật khẩu hoặc mã OTP.
Giả danh ngân hàng, cơ quan nhà nước, giáo viên hoặc người thân.
Gửi đường link lạ và yêu cầu đăng nhập.
Đề nghị cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Dùng lời đe dọa hoặc tạo tâm lý hoảng sợ để ép thực hiện ngay.
Khi gặp tình huống nghi ngờ, hãy thực hiện nguyên tắc:
Không vội tin – Không vội nhấn – Không vội chuyển tiền – Luôn xác minh lại.
5. Kỹ năng sử dụng thư điện tử và ứng dụng nhắn tin
Khi sử dụng email hoặc ứng dụng nhắn tin trong công việc, cần:
Ghi rõ nội dung trao đổi.
Không mở tệp đính kèm từ người lạ.
Kiểm tra kỹ địa chỉ người gửi.
Không chuyển tiếp thông tin chưa được kiểm chứng.
Không gửi dữ liệu nội bộ hoặc thông tin cá nhân vào nhóm không phù hợp.
Sử dụng ngôn ngữ lịch sự, đúng mực.
Đối với môi trường trường học, giáo viên và cha mẹ học sinh cần lựa chọn kênh trao đổi phù hợp, tránh chia sẻ thông tin riêng tư của học sinh không cần thiết.
6. Kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn
Mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng có nhiều rủi ro.
Mỗi người cần:
Suy nghĩ trước khi đăng hoặc chia sẻ.
Tôn trọng người khác.
Không xúc phạm, bôi nhọ hoặc phát tán thông tin sai sự thật.
Không chia sẻ hình ảnh riêng tư của người khác khi chưa được đồng ý.
Hạn chế kết bạn với tài khoản không rõ danh tính.
Thiết lập quyền riêng tư cho tài khoản.
Báo cáo hoặc chặn các tài khoản có hành vi quấy rối, lừa đảo.
Hãy luôn nhớ rằng những gì được đăng lên Internet có thể được lưu lại và lan truyền trong thời gian rất dài.
7. Kỹ năng lưu trữ và quản lý dữ liệu
Để tránh mất tài liệu quan trọng, người dùng nên:
Đặt tên tệp rõ ràng.
Sắp xếp tài liệu theo từng thư mục.
Thường xuyên sao lưu dữ liệu.
Lưu các tài liệu quan trọng ở nơi an toàn.
Không cắm thiết bị lưu trữ không rõ nguồn gốc vào máy tính.
Xóa các tài liệu không còn cần thiết một cách phù hợp.
Đối với cán bộ, giáo viên, cần đặc biệt lưu ý bảo mật thông tin liên quan đến học sinh và hồ sơ nhà trường.
8. Kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo AI
Các công cụ AI có thể hỗ trợ học tập và công việc, nhưng người sử dụng cần biết kiểm tra và chịu trách nhiệm đối với nội dung mình dùng.
Khi sử dụng AI:
Đặt câu hỏi rõ ràng.
Không nhập thông tin mật hoặc dữ liệu nhạy cảm.
Kiểm tra lại thông tin do AI cung cấp.
Không sao chép máy móc nội dung AI tạo ra.
Sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ, không thay thế hoàn toàn tư duy của con người.
Tôn trọng bản quyền và quy định của nhà trường, cơ quan.
9. Kỹ năng sử dụng dịch vụ công và tiện ích số
Người dân nên từng bước làm quen với:
Dịch vụ công trực tuyến.
Tài khoản định danh điện tử.
Thanh toán điện tử.
Tra cứu thông tin trên các cổng thông tin chính thức.
Các nền tảng số phục vụ học tập và công việc.
Khi sử dụng, cần kiểm tra đúng địa chỉ, đúng ứng dụng và đúng đơn vị cung cấp dịch vụ.
10. Kỹ năng số dành cho học sinh tiểu học
Đối với học sinh, kỹ năng số cần được hình thành từng bước và có sự hướng dẫn của gia đình, nhà trường.
Các em cần nhớ:
Chỉ sử dụng thiết bị và Internet đúng mục đích.
Không tự ý trò chuyện với người lạ trên mạng.
Không cung cấp tên trường, địa chỉ nhà, số điện thoại hoặc thông tin gia đình cho người lạ.
Không tự ý mua hàng hoặc chuyển tiền trên mạng.
Không nhấp vào đường link lạ.
Báo ngay cho cha mẹ hoặc thầy cô khi gặp nội dung khiến các em lo lắng, sợ hãi hoặc khó chịu.
Biết cân bằng thời gian sử dụng thiết bị với học tập, vận động và sinh hoạt.
Mỗi người hãy trở thành một người học kỹ năng số
Kỹ năng số không phải là điều quá phức tạp. Mỗi người có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ:
Học cách đặt mật khẩu an toàn.
Biết kiểm tra một thông tin trước khi chia sẻ.
Biết bảo vệ tài khoản của mình.
Biết hỗ trợ người thân thực hiện một thao tác trực tuyến.
Biết sử dụng công nghệ để học tập và làm việc hiệu quả hơn.
HỌC KỸ NĂNG SỐ MỖI NGÀY
SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ AN TOÀN, VĂN MINH VÀ CÓ TRÁCH NHIỆM
NGƯỜI BIẾT HƯỚNG DẪN NGƯỜI CHƯA BIẾT
CÙNG LAN TỎA PHONG TRÀO “BÌNH DÂN HỌC VỤ SỐ”
